1. การช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย

ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อ วันที่ 13 กันยายน 2554 รับทราบคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี  ที่ 153/2554 เรื่อง มอบหมายรัฐมนตรีรับผิดชอบเร่งรัดกำกับ ติดตามการกู้วิกฤตจากภัยธรรมชาติ เพื่อช่วยเหลือประชาชนโดยเร่งด่วน ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบในพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์และจังหวัดนนทบุรี

ปลัด กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้ประชุมปรึกษาหารือหน่วยงานในสังกัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วท.) เพื่อช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยจังหวัดนครสวรรค์และจังหวัดนนทบุรี เมื่อวันอังคารที่ 20 กันยายน 2554 เวลา 10.00 น. ณ ห้องประชุม ชั้น 4 อาคารพระจอมเกล้า โดยมติที่ประชุมได้พิจารณามอบหมายหน่วยงานในสังกัด วท. จัดสรรเงินงบประมาณเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย ทั้งนี้ สสนก. ได้รับมอบหมายให้จัดสรรงบประมาณเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยภายในวงเงิน 1,000,000 บาท แบ่งเป็น

1) งบประมาณเพื่อสนับสนุนค่าใช้จ่ายส่วนกลางของ วท. ร้อยละ 20 คิดเป็นเงิน 200,000 บาท

2) งบประมาณเพื่อจัดทำถุงยังชีพ จำนวน 1,100 ถุง คิดเป็นเงิน 800,000 บาท และได้นำไปมอบให้ผู้ประสบอุทกภัยในพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์ เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2554

นอกจากนี้ เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2554 ได้มอบอาหารกล่อง จำนวน 1,000 กล่อง พร้อมน้ำดื่ม 1,800 ขวด ให้กับผู้ประสบอุทกภัยบริเวณคลองมหาสวัสดิ์ ในพื้นที่เขตทวีวัฒนา

2. การสนับสนุนข้อมูล
สส นก. ได้ให้การสนับสนุนข้อมูลแก่คณะกรรมการ คณะอนุกรรมการ คณะทำงาน และศูนย์ปฏิบัติการ รวมหน่วยงานต่างๆ เพื่อบริหารงานอุทกภัยร้ายแรง รายละเอียดตามหัวข้อด้านล่าง

2.1 ข้อความสั้น (SMS) แจ้งเตือนปริมาณน้ำฝน น้ำในเขื่อน และพายุ

สสนก. ได้พัฒนาระบบโทรมาตรตรวจวัดสภาพอากาศและระดับน้ำอัตโนมัติ มีขนาดเล็ก ติดตั้งง่าย สามารถเชื่อมโยงข้อมูลอัตโนมัติผ่านระบบ GPRS และมีระบบแสดงผลข้อมูลในรูปแบบของ Internet GIS ผ่านทางเว็บไซต์ www.thaiweather.net พร้อมทั้งได้พัฒนาระบบส่งข้อความสั้น (SMS) แจ้งเตือนภัย เมื่อตรวจพบข้อมูลที่มีแนวโน้มจะก่อให้เกิดภัยจากปริมาณฝนที่ตกหนัก รวมทั้งเตือนภัยปริมาณน้ำในเขื่อน และพายุ เพื่อแจ้งไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กรมชลประทาน กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรมทรัพยากรธรณี ศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ มูลนิธิราชประชานุเคราะห์ในพระบรมราชูปถัมภ์ มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย สำนักงานเทศบาลเมืองเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี ให้เตรียมพร้อมรับสถานการณ์ได้ทันที

นอกจากนี้ สสนก. ยังได้พัฒนาระบบโทรมาตรวัดระดับน้ำด้วยเรดาร์ขึ้นเพื่อติดตามสถานการณ์น้ำในแม่น้ำสายหลัก สนับสนุนการเตือนภัยจากอุทกภัยและน้ำป่าไหลหลากในภาพรวมของประเทศต่อไป

ภาพที่ 1 ตัวอย่างรายงานการเตือนภัย

2.2 แผนภาพคาดการณ์ฝนล่วงหน้า 7 วัน

สสนก. ได้ติดตั้งระบบคอมพิวเตอร์สมรรถนะสูงเพื่อนำมาใช้ในงานวิจัยและพัฒนาแบบจำลองลม (RAMS) และแบบจำลองสภาพอากาศ (WRF) สามารถคาดการณ์ฝนและสภาพอากาศล่วงหน้าได้ 7 วัน และได้ส่งข้อมูลให้ กรมชลประทาน กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรมอุตุนิยมวิทยา ศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย และสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) เพื่อสนับสนุนการเตือนภัยและการบริหารจัดการน้ำ

ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2555 สสนก. จะวิจัยและพัฒนาต่อยอดเรื่องการคาดการณ์ระยะกลางและระยะยาว (7 เดือน) เพื่อระบุช่วงเวลาที่ฤดูกาลจะเปลี่ยน หรือฝนทิ้งช่วงได้ และใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนการเพาะปลูก และบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศต่อไป พร้อมทั้งให้บริการหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ใช้ประโยชน์จากแบบจำลองลมและแบบจำลองสภาพอากาศ ในการวิเคราะห์ วิจัย ติดตาม และเตือนภัย จากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ

ดูข้อมูลได้ที่เว็บไซต์ http://live1.haii.or.th/wrf_image/index.php

2.3 โทรมาตรติดตามระดับน้ำอัตโนมัติในคลองรังสิตประยูรศักดิ์

สสนก.ได้ติดตั้งสถานีวัดระดับน้ำอัตโนมัติที่สะพานข้ามคลองรังสิตประยูรศักดิ์บริเวณคลองหนึ่ง เพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำรายชั่วโมงในคลองรังสิตประยูรศักดิ์อย่างต่อเนื่อง และเป็นข้อมูลสนับสนุนการเตือนภัย ทั้งนี้สามารถติดตามข้อมูลได้ที่เว็บไซต์ http://wea.haii.or.th/telemetering/wlwarning/future.php

ภาพที่ 3 ข้อมูลจากระบบโทรมาตร ที่สถานีวัดระดับน้ำสะพานแดง คลองรังสิตประยูรศักดิ์

2.4 รายงานคณะรัฐมนตรีประจำสัปดาห์

สสนก. ได้จัดทำรายงานคาดการณ์สถานการณ์น้ำรายสัปดาห์ เสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อทราบเป็นข้อมูลที่มีความสำคัญมากต่อการป้องกันและบรรเทาปัญหาอุทกภัยในพื้นที่ต่างๆ ของประเทศ โดยเนื้อหาในรายงานประกอบด้วย สรุปคาดการณ์ฝนรายสัปดาห์และพื้นที่เฝ้าระวังอุทกภัยจากฝนตกหนัก สถานการณ์พายุ ข้อมูลคาดการณ์ฝนล่วงหน้า 7 วัน ปริมาณน้ำเก็บกักในอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่และขนาดกลาง สถานการณ์น้ำท่า และสถานการณ์น้ำทะเลหนุน ทั้งนี้ ได้นำเสนอคณะรัฐมนตรีแล้ว จำนวน 7 ครั้ง ดังนี้

• ครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 13 กันยายน 2554
• ครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 20 กันยายน 2554
• ครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 27 กันยายน 2554
• ครั้งที่ 4 เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 2554
• ครั้งที่ 5 เมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2554
• ครั้งที่ 6 เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2554
• ครั้งที่ 7 เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2554

2.5 ระบบติดตามการระบายน้ำออกจากพื้นที่น้ำท่วมขัง

สสนก. ได้จัดทำชั้นข้อมูลพื้นที่น้ำท่วมจากภาพถ่ายดาวเทียม ประตูระบายน้ำ แนวคันกั้นน้ำ
พื้นที่การระบายน้ำฝั่งตะวันตก พื้นที่การระบายน้ำฝั่งตะวันออก คลองต่างๆ รวมถึงคลองลัด
สำหรับเว็บไซต์ความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน เพื่อแก้ปัญหาสภาวะฉุกเฉินน้ำท่วม http://live1.haii.or.th/thaifloodwatch/igis/index.php

ภาพที่ 4 แผนที่ระบายน้ำ ปี 2554 แผนปฏิบัติการแก้วิกฤตน้ำท่วมใหญ่

2.6 รายงานสถานการณ์น้ำประจำวัน

คณะทำงานบริหารจัดการระบายน้ำในพื้นที่ที่เกิดสาธารณภัยร้ายแรง ได้จัดทำรายงานสรุปสถานการณ์น้ำประจำวัน กราบเรียนนายกรัฐมนตรี เริ่มจัดทำตั้งแต่วันที่ 27 ตุลาคม 2554 โดยเนื้อหาในรายงานประกอบไปด้วย ข้อเท็จจริง ข้อเสนอแนะของคณะทำงาน ข้อสั่งการเพื่อพิจารณา และข้อมูลประกอบ เช่น ข้อเท็จจริงจากภาคสนาม สรุปพื้นที่น้ำท่วมขัง ระดับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยา ข้อมูลการเดินเครื่องสูบน้ำ และข้อมูลความเสียหายของพนังและคันกั้นน้ำ

2.7 แผนที่สนับสนุนการบริหารจัดการอุทกภัยร้ายแรง

สสนก. ได้จัดทำแผนที่แสดงรายละเอียดของลักษณะภูมิประเทศ เส้นทางน้ำ เขื่อน ประตูระบายน้ำ สถานีสูบน้ำ ฯลฯ สนับสนุนการปฏิบัติงานของศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย (ศปภ.) เพื่อใช้ในการวางแผนรับมือกับอุทกภัย โดยมีรายการดังนี้

• • แผนที่ลักษณะภูมิประเทศ แสดงตำแหน่งประตูระบายน้ำ ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออก [ดูแผนที่]
  • แผนที่ลักษณะภูมิประเทศ แสดงตำแหน่งประตูระบายน้ำ ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันตก [ดูแผนที่]
  • แผนที่ลักษณะภูมิประเทศ แสดงตำแหน่งประตูระบายน้ำ ลุ่มแม่น้ำท่าจีน [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงถนน ทางน้ำ และตำแหน่งประตูระบายน้ำ ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออกด้านบน [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงถนน ทางน้ำ และตำแหน่งประตูระบายน้ำ ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออกด้านล่าง [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงถนน ทางน้ำ และตำแหน่งประตูระบายน้ำ ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันตก [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงถนน ทางน้ำ และตำแหน่งประตูระบายน้ำ ลุ่มแม่น้ำท่าจีน [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงระดับความสูง ถนน ทางน้ำ ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงระดับความสูง ถนน ทางน้ำ ลุ่มแม่น้ำท่าจีน [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงระดับความสูง พื้นที่กรุงเทพมหานคร [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงแนวคันกั้นน้ำ พื้นที่กรุงเทพมหานคร [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงระดับความสูงและแนวคันกั้นน้ำ ลุ่มแม่น้ำท่าจีน [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงพื้นที่น้ำท่วมขังรายวัน 8 บล็อค [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงเขตเสี่ยงภัยน้ำท่วมระดับต่างๆ พื้นที่กรุงเทพมหานคร [ดูแผนที่]
  • แผนที่แสดงเขตปลอดภัยจากน้ำท่วม พื้นที่กรุงเทพมหานคร [ดูแผนที่]

2.8 เว็บไซต์ความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน

ข้อมูลสนับสนุนสำหรับติดตามและแก้ไขปัญหาสถานการณ์น้ำท่วม บนเว็บไซต์ความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน เพื่อแก้ปัญหาสภาวะฉุกเฉินน้ำท่วม
สสนก. ได้จัดทำชั้นข้อมูลพื้นที่น้ำท่วมจากภาพถ่ายดาวเทียม ประตูระบายน้ำ แนวคันกั้นน้ำ พื้นที่การระบายน้ำฝั่งตะวันตก พื้นที่การระบายน้ำฝั่งตะวันออก คลองต่างๆ รวมถึงคลองลัด สำหรับเว็บไซต์ความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน เพื่อแก้ปัญหาสภาวะฉุกเฉินน้ำท่วม

http://live1.haii.or.th/thaifloodwatch/igis/index.php

ภาพที่ 5 ภาพข้อมูลน้ำท่วมจากเว็บไซต์ความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน เพื่อแก้ปัญหาสภาวะฉุกเฉินน้ำท่วม

3. การบริหารงานอุทกภัยร้ายแรง

3.1 คณะกรรมการ คณะอนุกรรมการ คณะทำงาน และศูนย์ปฏิบัติการ

สสนก. ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นคณะกรรมการ คณะอนุกรรมการ คณะทำงาน และศูนย์ปฏิบัติการบริหารงานอุทกภัยร้ายแรง ประกอบด้วย

1) คณะทำงานบริหารจัดการระบายน้ำในพื้นที่ที่เกิดสาธารณภัยร้ายแรง

2) คณะกรรมการบริหารจัดการแก้ไขปัญหาอุทกภัย ดินโคลนถล่ม และภัยแล้ง

3) คณะอนุกรรมการกลั่นกรองแผนงาน โครงการ และงบประมาณ การป้องกันและแก้ไขปัญหาอุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถล่ม

4) คณะทำงานในคณะอนุกรรมการด้านการป้องกัน (Prevention)

5) คณะทำงานในคณะอนุกรรมการด้านการเผชิญเหตุ (Response)

6) ศูนย์สนับสนุนการอำนวยการและบริหารสถานการณ์อุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถล่ม (ศอส.)

7) ศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย (ศปภ.)

ทั้งนี้ คณะกรรมการ คณะอนุกรรมการ คณะทำงาน และศูนย์ปฏิบัติการ รวมหน่วยงานต่างๆ ได้ใช้ข้อมูลของ สสนก. ประกอบการตัดสินใจบริหารงานอุทกภัยร้ายแรง

นายกรัฐมนตรีติดตามข้อมูลเพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาอุทกภัย 
ณ ฝ่ายปฏิบัติการ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 
ศปภ. สนามบินดอนเมือง เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2554

3.2 จัดทำข้อเสนอแนะ

3.2.1 การผันน้ำสู่ด้านตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา

สสนก. ได้เสนอเรื่องการผันน้ำสู่ด้านตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา เพื่อลดภาระของแม่น้ำเจ้าพระยาซึ่งมีระดับน้ำเกินขีดความสามารถการระบายปกติ และเพื่อช่วยลดความเสี่ยงเรื่องคันกั้นน้ำแตกหรือน้ำล้นคัน ในช่วงที่น้ำทะเลหนุนสูง โดยมีข้อเสนอแนะดังนี้

• เสนอให้หรี่บานระบายที่เขื่อนพระรามหก เปิดประตูระบายน้ำพระนารายณ์ และเปิดประตูระบายน้ำพระศรีเสาวภาคเข้าสู่คลองระพีพัฒน์ เพื่อแยกน้ำจากแม่น้ำป่าสักไม่ให้ไหลลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา ดำเนินการโดยกรมชลประทาน
• เสนอให้เร่งการสูบน้ำที่ประตูระบายน้ำเสาวภาผ่องศรี และการสูบน้ำที่ประตูระบายน้ำกลางคลองรังสิตประยูรศักดิ์ (ระหว่างคลองสิบสองและคลองสิบสาม) เพื่อผันน้ำลงสู่แม่น้ำนครนายก ดำเนินการโดยกรมชลประทาน

3.2.2 การเร่งระบายน้ำออกสู่ทะเล

สสนก. ได้เสนอแนะเรื่องเร่งระบายน้ำออกสู่ทะเลโดยเร็ว และเพื่อช่วยลดความเสี่ยงเรื่องคันกั้นน้ำแตกหรือน้ำล้นคัน ในช่วงที่น้ำทะเลหนุนสูง โดยมีข้อเสนอแนะดังนี้

• เสนอให้มีการการขุดลอกคลองหนองงูเห่า (คลองบางโฉลง) คลองบางน้ำจืด คลองจระเข้ใหญ่ และคลองพระองค์เจ้าไชยานุชิต พร้อมทั้งติดตั้งเครื่องผลักดันน้ำ บริเวณต้นคลอง กลางคลอง และท้ายคลอง ดำเนินการโดยหน่วยบัญชาการทหารพัฒนา กองบัญชาการกองทัพไทย
• เสนอให้มีการติดตั้งเรือผลักดันน้ำที่แม่น้ำนครนายก ดำเนินการโดยกองทัพเรือ
• เสนอให้มีการการขุดลอกคลองลัดแม่น้ำท่าจีน ได้แก่คลองลัดงิ้วราย คลองลัดทรงคนอง คลองลัดวัดท่าข้าม และคลองสุนัขหอน ดำเนินการโดยหน่วยบัญชาการทหารพัฒนา กองบัญชาการกองทัพไทย และกรมการทหารช่าง กองทัพบก
• เสนอให้มีการติดตั้งเครื่องผลักดันน้ำที่คลองทวีวัฒนา และคลองภาษีเจริญ ดำเนินการโดยกองทัพเรือ
• เสนอให้มีการปรับทิศทางการระบายของประตูน้ำกระทุ่มแบนในคลองภาษีเจริญ ให้สามารถร่นระยะทางการระบายน้ำของแม่น้ำท่าจีนได้ จากเดิม 12 กิโลเมตร เหลือเพียง 4 กิโลเมตร ดำเนินการโดยกรมชลประทาน

3.2.3 การสำรวจพื้นที่

สสนก. ได้นำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ในการสำรวจเส้นทางน้ำ หรือลำคลอง พร้อมสรุปข้อเท็จจริงที่พบจากภาคสนาม เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติงานของศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย (ศปภ.) ดังนี้

3.2.3.1 อุปกรณ์วัดความลึกน้ำด้วยคลื่นเสียง (Echo Sounder)

• เพื่อสำรวจหาการตื้นเขินของลำคลองในกรุงเทพมหานคร พร้อมทั้งเสนอให้มีการขุดลอกคลองในตำแหน่งที่ตื้นเขิน เช่นคลองลาดพร้าว และคลองแสนแสบ โดยดำเนินการสำรวจร่วมกับ กรุงเทพมหานคร กรมวิทยาศาสตร์บริการ และมหาวิทยาลัยพระจอมเกล้าธนบุรี
• สำรวจ 7 ครั้ง
• 9 คลอง ได้แก่ คลองแสนแสบ คลองลาดพร้าว คลองภาษีเจริญ คลองสนามชัย คลองขุนราชพินิจใจ คลองแสมดำ คลองหลวง คลองราชมนตรี คลองมหาชัย คลองมอญ และแม่น้ำเจ้าพระยา
• 3 พื้นที่น้ำท่วมขัง ได้แก่ ตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณพระราม 2 และบริเวณลาดพร้าว-บางเขน
• สามารถดู youtube ได้ที่ http://www.fibo.kmutt.ac.th/fiboweb07/thai/index.php?option=com_content&task=view&id=1043&Itemid=168

3.2.3.2 เครื่องบินอากาศยานไร้นักบิน (Unmanned Aerial Vehicle หรือ UAV)

• จัดทำแผนที่น้ำท่วม สำรวจเส้นทางน้ำที่ยากต่อการเข้าถึงทางบก เพื่อประเมินสถานการณ์ สำรวจหาสวะหรือสิ่งกีดขวางทางน้ำ รวมถึงวางแผนการระบาย โดยดำเนินการสำรวจร่วมกับ มหาวิทยาลัยพระจอมเกล้าธนบุรี และบริษัท สยามยูเอวี อินดัสตรีส์ จำกัด
• สำรวจ 35 เที่ยวบิน
• 23 คลอง ได้แก่ คลองบัว คลองสามขา คลองลำไผ่ คลองอ้อมน้อย คลองแนวลิขิต คลองอ้อมแขม คลองอ้อมนนท์ คลองแสนแสบ คลองราชมนตรี คลองสนามชัย คลองเลนเปน คลองระหาน คลองสะแกงาม คลองขุนราชพินิจใจ คลองมหาชัย คลองบางน้ำจืด คลองเจ็ดริ้ว คลองประปา คลองสี่วาพาสวัสดิ์ คลองสามบาท คลองหกวา คลองทวีวัฒนา และคลองมหาสวัสดิ์
• 4 พื้นที่น้ำท่วมขัง ได้แก่ พุทธมณฑลสาย 4 พุทธมณฑลสาย 5 Bigbag สนามบินดอนเมือง และประตูน้ำฉิมพลี
• สามารถดู youtube ได้ที่ http://www.fibo.kmutt.ac.th/fiboweb07/thai/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=107&Itemid=169

การสำรวจทางอากาศด้วยเครื่องบินอากาศยานไร้นักบิน (Unmanned Aerial Vehicle : UAV)

3.2.4 การสนับสนุนเร่งระบายน้ำจังหวัดสมุทรสาครและนครปฐม

มีการดำเนินการ 2 พื้นที่ ได้แก่

การเร่งระบายน้ำ สวนส้มโอเกาะทรงคนอง อ.สามพราน จ.นครปฐม และ การเร่งระบายน้ำ พื้นที่อ้อมน้อย อ.กระทุ่มแบน จ.สมุทรสาคร

3.2.4.1 พื้นที่สวนส้มโอเกาะทรงคนอง อ.สามพราน จ.นครปฐม

ข้อเท็จจริงและข้อเสนอแนะ

ข้อเท็จจริง

พื้นที่ป้องกัน 3,300 ไร่

แนวคันกั้นน้ำปัจจุบันโดยชุมชม 1.5 ก.ม.

ข้อเสนอแนะ

• ติดตั้งหูช้าง บริเวณต้นคลองลัดทรงคนอง
• ติดตั้งเครื่องผลักดันน้ำบริเวณปลายคลองลัดทรงคนอง
• สร้างแนวป้องกันสูง 1 เมตร ระยะทางประมาณ 2 กม.
• สร้างแนวป้องกันสูง 0.5 เมตร ระยะทางประมาณ 2.5 กม.
• อุดคลองบริเวณถนนด้านทิศใต้

ความร่วมมือของหน่วยงานในการปฏิบัติภาระกิจ

• กรมการทหารช่าง กองทัพบก สร้างแนวป้องกันสูง 1 เมตร ระยะทางประมาณ 2 กม.
• หน่วยบัญชาการทหารพัฒนา กองบัญชาการทหารสูงสุด สร้างแนวป้องกันสูง 0.5 เมตร ระยะทางประมาณ 2.5 กม.
• กรมอู่ทหารเรือ กองทัพเรือ เครื่องผลักดันน้ำบริเวณปลายคลองลัดทรงคนอง
• มูลนิธิซิเมนต์ไทย จัดหารกระสอบทรายในการสร้างแนวป้องกัน และเครื่องสูบน้ำ
• สภาลุ่มน้ำท่าจีนนครปฐมและภาคประชาชน

3.2.4.2 พื้นที่อ้อมน้อย อ.กระทุ่มแบน จ.สมุทรสาคร

ข้อเท็จจริงและข้อเสนอแนะ

ข้อเท็จจริง

• คลองอ้อมน้อยบริเวณลอดใต้ถนนเพชรเกษมแคบ
• บริเวณทางแยกคลองอ้อมน้อยท่วมสูงประมาณ 80 ซม.
• มีโรงงานทอผ้าตั้งขวางทางน้ำที่แยกมาจากคลองอ้อม  น้อยระบายลงคลองภาษีเจริญ
• ปลายคลองอ้อมน้อยมีสถานีสูบน้ำอ้อมน้อยขนาด 3 cms 2เครื่อง และมีการเสริมเครื่องสูบน้ำเพิ่มอีก 9 เครื่อง

ข้อเสนอแนะ

เสนอติดตั้งเครื่องผลักดันน้ำปลายคลองแยกคลองอ้อมน้อยเชื่อมคลองภาษีเจริญ

ความร่วมมือของหน่วยงานในการปฏิบัติภาระกิจ

• จังหวัดสมุทรสาคร โดยผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้อำนวยการ
• กรมอู่ทหารเรือ กองทัพเรือ เครื่องผลักดันน้ำบริเวณปลายคลองแยกคลองอ้อมน้อย
• โครงการชลประทานภาษีเจริญ จัดระบบการสูบน้ำ
• กลุ่มโรงงานอุตสาหกรรมในพื้นที่อ้อมน้อย สนับสนุนเครื่องผลักดันน้ำ

ตัวอย่างรายงานคณะรัฐมนตรีประจำสัปดาห์
คาดการณ์สถานการณ์น้ำรายสัปดาห์
ระหว่างวันที่ 24 ถึง 30 ตุลาคม 2554

ประเทศไทยจะมีฝนตกระหว่างวันที่ 24 - 30 ตุลาคม 2554 โดยเฉพาะบริเวณภาคใต้จะมีฝนเพิ่มขึ้นเนื่องจากมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดปกคลุมภาคใต้ และอ่าวไทยตลอดช่วง ทำให้มีพื้นที่เฝ้าระวังอุทกภัยดังนี้

พื้นที่เฝ้าระวัง เนื่องจากจะมีฝนตกหนักในช่วงเวลาดังกล่าว ได้แก่ จังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พังงา กระบี่ พัทลุง สงขลา ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส

1. สถานการณ์พายุ

ปัจจุบันไม่มีพายุ

2. คาดการณ์ปริมาณฝน 7 วันล่วงหน้า

• วันที่ 24 ตุลาคม จะมีฝนตกเล็กน้อยในภาคเหนือบริเวณจังหวัดเชียงราย พะเยา น่าน อุตรดิตถ์ สุโขทัย กำแพงเพชร พิษณุโลก พิจิตร และตาก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือบริเวณจังหวัดกาฬสินธุ์ สกลนคร นครพนม ร้อยเอ็ด อุบลราชธานี และศรีสะเกษ ภาคกลางบริเวณจังหวัดนครสวรรค์ ชัยนาท และสุพรรณบุรี รวมทั้งภาคตะวันออกบริเวณจังหวัดระยอง จันทบุรี และตราด และจะมีฝนตกปานกลางถึงฝนตกหนักในภาคใต้ตั้งแต่จังหวัดชุมพรลงไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณจังหวัดนครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส
• วันที่ 25 ตุลาคม จะมีฝนตกเล็กน้อยทั่วทุกจังหวัดของภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคกลาง และจะมีฝนตกปานกลางถึงฝนตกหนักในภาคใต้ตั้งแต่จังหวัดชุมพรลงไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณจังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พังงา กระบี่ พัทลุง สงขลา ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส
• วันที่ 26 ตุลาคม จะมีฝนตกเล็กน้อยในภาคเหนือบริเวณจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน พะเยา น่าน แพร่ ลำพูน ลำปาง และสุโขทัย ภาคตะวันออกเฉียงเหนือบริเวณจังหวัดชัยภูมิ อุบลราชธานี ศรีสะเกษ และสุรินทร์ รวมทั้งภาคกลางบริเวณจังหวัดอุทัยธานี นครสวรรค์ ชัยนาท สิงห์บุรี กาญจนบุรี และราชบุรี และจะมีฝนตกปานกลางถึงฝนตกหนักในภาคใต้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณจังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส
• วันที่ 27 ตุลาคม จะมีฝนตกเล็กน้อยในภาคเหนือบริเวณจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน และน่าน รวมทั้งภาคตะวันออกเฉียงเหนือบริเวณจังหวัดหนองคาย บึงกาฬ สกลนคร นครพนม กาฬสินธุ์ อุบลราชธานี และศรีสะเกษ และจะมีฝนตกปานกลางถึงฝนตกหนักในภาคใต้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณจังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช และพัทลุง
• วันที่ 28 ตุลาคม จะมีฝนตกเล็กน้อยในภาคเหนือบริเวณจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน และน่าน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือบริเวณจังหวัดหนองคาย บึงกาฬ สกลนคร นครพนม ขอนแก่น กาฬสินธุ์ อุบลราชธานี และศรีสะเกษ รวมทั้งภาคกลางบริเวณจังหวัดราชบุรี นครปฐม สมุทรสงคราม และนนทบุรี และจะมีฝนตกปานกลางถึงฝนตกหนักในภาคใต้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณจังหวัดสุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา ปัตตานี และยะลา
• วันที่ 29 จะมีฝนตกเล็กน้อยในภาคเหนือบริเวณจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน และน่าน รวมทั้งภาคตะวันออกเฉียงเหนือบริเวณจังหวัดหนองบัวลำภู ขอนแก่น และเลย และจะมีฝนตกปานกลางถึงฝนตกหนักในภาคใต้ตั้งแต่จังหวัดชุมพรลงไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณจังหวัดสุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา และปัตตานี
• วันที่ 30 ตุลาคม จะมีฝนตกเล็กน้อยในภาคเหนือบริเวณจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน และน่าน รวมทั้งภาคตะวันออกเฉียงเหนือบริเวณจังหวัดอุบลราชธานี และศรีสะเกษ และจะมีฝนตกปานกลางถึงฝนตกหนักในภาคใต้ตั้งแต่จังหวัดชุมพรลงไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณจังหวัดสุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา และยะลา

ภาพที่ ข-1 แผนภาพคาดการณ์ปริมาณฝนล่วงหน้า 7 วันจากแบบจำลอง WRF ระหว่างวันที่ 24 – 30 ตุลาคม 2554
จัดทำโดย: สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (องค์การมหาชน)
ดูภาพได้ที่: http://live1.haii.or.th/wrf_image/index.php

3. ปริมาณน้ำเก็บกักในอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ และขนาดกลาง

ปริมาณน้ำเก็บกักในอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ รวมทั้งประเทศ 33 แห่ง ณ วันที่ 24 ตุลาคม 2554 อยู่ที่ 65,961 ล้านลูกบาศก์เมตร โดยมีจำนวนอ่างเก็บน้ำที่มีระดับน้ำสูงกว่าร้อยละ 80 ทั้งหมด 29 แห่ง ดังนี้

• ภาคเหนือ 7 แห่ง จากทั้งหมด 7 แห่ง (กิ่วคอหมา 109% แม่งัด 102% ภูมิพล 100% สิริกิติ์ 100% แควน้อย 99% แม่กวง 98% และกิ่วลม 84%)
• ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 11 แห่ง จากทั้งหมด 12 แห่ง (มูลบน 117% อุบลรัตน์ 116% ลำตะคอง 113% ลำแซะ 113% น้ำอูน 106% จุฬาภรณ์ 105% ลำพระเพลิง 103% น้ำพุง 100% ลำปาว 100% สิรินธร 98% และลำนางรอง 82%)
• ภาคกลาง 3 แห่ง จากทั้งหมด 3 แห่ง (ป่าสักชลสิทธิ์ 131% กระเสียว 108% และทับเสลา 103%)
• ภาคตะวันตก 2 แห่ง จากทั้งหมด 2 แห่ง (ศรีนครินทร์ 91% และวชิราลงกรณ 86%)
• ภาคตะวันออก 5 แห่ง จากทั้งหมด 5 แห่ง (ประแสร์ 107% คลองสียัด 104% หนองปลาไหล 103% ขุนด่านปราการชล 96% และบางพระ 94%)
• ภาคใต้ 1 แห่ง จากทั้งหมด 4 แห่ง (รัชชประภา 82%)

ปริมาณน้ำเก็บกักในอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง รวมทั้งประเทศ 367 แห่ง ณ วันที่ 19 ตุลาคม 2554 อยู่ที่ 3,784 ล้านลูกบาศก์เมตร โดยมีระดับน้ำเต็มความจุ ทั้งหมด 233 แห่ง ดังนี้

• ภาคเหนือ 32 แห่ง จากทั้งหมด 51 แห่ง
• ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 161 แห่ง จากทั้งหมด 222 แห่ง
• ภาคกลาง 4 แห่ง จากทั้งหมด 9 แห่ง
• ภาคตะวันตก 3 แห่ง จากทั้งหมด 7 แห่ง
• ภาคตะวันออก 29 แห่ง จากทั้งหมด 47 แห่ง
• ภาคใต้ 4 แห่ง จากทั้งหมด 31 แห่ง

ที่มา: กรมชลประทาน
ดูข้อมูลได้ที่:  
http://www.thaiwater.net/DATA/REPORT/php/rid_bigcm.php?sdate=2011-10-24
http://www.thaiwater.net/DATA/REPORT/php/show_sm_dam.php?sdate=2011-10-19

4. สถานการณ์น้ำท่า

ณ วันที่ 21 ตุลาคม 2554 มีน้ำท่วมล้นตลิ่งวิกฤต ในบริเวณต่อไปนี้  
1) ลุ่มน้ำยม: แม่น้ำยม ที่บ้านบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก และที่บ้านสามง่าม อำเภอสามง่าม จังหวัดพิจิตร   
2) ลุ่มน้ำน่าน: แม่น้ำน่าน ที่สะพานบ้านเกยไชย อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์  
3) ลุ่มน้ำป่าสัก: แม่น้ำป่าสัก ที่บ้านบ่อวัง อำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์  
4) ลุ่มน้ำปราจีนบุรี: แม่น้ำปราจีนบุรี ที่บ้านกบินทร์ อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี และ
ที่บ้านในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดปราจีนบุรี  
5) ลุ่มน้ำชี: แม่น้ำชี ที่บ้านหนองขบวน อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ที่บ้านดินดำ อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ที่บ้านท่าไคร้ กิ่งอำเภอทุ่งเขาหลวง จังหวัดร้อยเอ็ด ที่บ้านกุดกว้าง อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น และที่บ้านฟ้าหยาด อำเภอมหาชนะชัย จังหวัดยโสธร และลำน้ำพอง ที่บ้านท่าเม่า อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น
6) ลุ่มน้ำมูล: แม่น้ำมูล ที่บ้านด่านตะกา อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครราชสีมา ที่บ้านสตึก อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์ ที่บ้านเมืองคง อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ และที่สะพานเสรีประชาธิปไตย อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี ลำชี ที่บ้านลำชี อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ ห้วยสำราญ ที่บ้านหนองหญ้าปล้อง อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ ห้วยขะยุง ที่บ้านโนนศรีไคล อำเภอกันทรารมย์ จังหวัดศรีสะเกษ และห้วยทับทัน ที่บ้านห้วยทับทัน อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ
7) ลุ่มน้ำเจ้าพระยา: แม่น้ำเจ้าพระยา ที่ค่ายจิรประวัติ อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์  
ที่ท้ายเขื่อนเจ้าพระยา อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท ที่สะพานรถยนต์ อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และที่บ้านบางพุดทรา อำเภอเมือง จังหวัดสิงห์บุรี และแม่น้ำสะแกกรัง  ที่หน้าศาลากลาง อำเภอเมือง จังหวัดอุทัยธานี

ที่มา: กรมชลประทาน
ดูข้อมูลได้ที่: http://www.thaiwater.net/DATA/REPORT/php/show_itcwater.php

5. สถานการณ์น้ำทะเลหนุน

ระดับน้ำบริเวณหน้ากองบัญชาการกองทัพเรือ ณ วันที่ 23 ตุลาคม 2554 ช่วงบ่าย น้ำขึ้นสูงสุด
เวลา 16:38 น. โดยมีระดับน้ำอยู่ที่ 2.27 เมตร และน้ำลงต่ำสุดเวลา 23:26 น. โดยมีระดับน้ำอยู่ที่ 1.85 เมตร และจะมีระดับน้ำทะเลหนุนสูงสุดระหว่างวันที่ 28 - 30 ตุลาคม 2554 โดยจะสูงกว่าระดับทะเลปานกลางประมาณ 2.30 - 2.40 เมตร

ภาพที่ 2 แผนภาพแสดงระดับน้ำทะเลหนุน ระดับน้ำจริง

และระดับน้ำคาดหมายบริเวณหน้ากองบัญชาการกองทัพเรือเดือนตุลาคม 2554

ที่มา: กรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ

ดูข้อมูลได้ที่: http://www.navy.mi.th/hydro/Chaophraya/rtnhq.htm

6. ความสูงและทิศทางของคลื่นทะเล
คลื่นในทะเลบริเวณอ่าวไทยอาจยกตัวสูงขึ้นกว่าปกติ เนื่องจากลมทะเลพัดเข้าสู่ปากแม่น้ำท่าจีนและแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งอาจส่งผลให้ระดับน้ำในแม่น้ำดังกล่าวสูงกว่าที่คาดหมาย

ภาพที่ 3 แผนภาพความสูงและทิศทางของคลื่นทะเล
วันที่ 24 ตุลาคม 2554
จัดทำโดย Ocean Weather inc.
ดูข้อมูลได้ที่: http://www.thaiwater.net/Tracking/Now/wave.html

ตัวอย่างแผนที่สนับสนุนการบริหารจัดการอุทกภัยร้ายแรง

(คลิกที่ภาพเพื่อดูขนาดใหญ่)

ภาพที่  4 แผนภาพแสดงระดับน้ำทะเลหนุน ระดับน้ำจริง และระดับน้ำคาดหมาย

บริเวณหน้ากองบัญชาการกองทัพเรือเดือนตุลาคม 2554