การสำรวจพื้นที่โครงการพัฒนา พื้นที่ลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน

1. การใช้ประโยชน์ที่ดินพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยบางทราย และลุ่มน้ำลำพะยัง รายละเอียด

2. อ่างเก็บน้ำในพื้นที่โครงการฯ 3 อ่าง รายละเอียด

3. โครงการอุโมงค์ผันน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ รายละเอียด

4. ท่อส่งน้ำเข้านา พื้นที่รับประโชน์อ่างเก็บน้ำลำพะยัง รายละเอียด

5. สภาพคลอง ห้วย และฝาย ในพื้นที่ลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน รายละเอียด

6. โครงการพัฒนาพื้นที่เกษตรน้ำฝน รายละเอียด

---

1. การสำรวจพื้นที่โครงการพัฒนา พื้นที่ลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน

การใช้ประโยชน์ที่ดิน พื้นที่ลุ่มน้ำห้วยบางทราย ด้านทิศตะวันตก เนื่องจากพื้นที่บางส่วนเป็นที่ราบสูงแทรกระหว่างหุบเขา เป็นพื้นที่รับน้ำอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ พืชที่ปลูกจึงได้แก่ มันสำปะหลัง อ้อย และยางพารา รายละเอียด

---

การใช้ประโยชน์ที่ดิน พื้นที่ลุ่มน้ำลำพะยัง ตั้งอยู่บริเวณเขตติดต่อระหว่าง อ.เขาวง จ.กาฬสินธุ์ และ อ. ดงหลวง จ.มุกดาหาร พื้นที่ล้อมรอบด้วยภูเขาทั้ง 4 ทิศ พื้นที่ภายในเป็นที่ราบแอ่งกระทะ พืชที่ปลูกส่วนใหญ่เป็นข้าว ปลูกด้วยวิธีดำนา รายละเอียด

---

2. อ่างเก็บน้ำในพื้นที่โครงการฯ 3 อ่าง

อ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ อ่างเก็บน้ำตั้งอยู่ที่ บ้านแก่งนาง ต.กกตูม อ.ดงหลวง จ.มุกดาหาร อยู่ในลุ่มน้ำห้วยบางทรายตอนบน มีความจุโดยประมาณ 10.5 ล้าน ลบ.ม. สร้างเสร็จในปี 2540 ส่งน้ำให้พื้นที่ชลประทานได้ 1,600 ไร่ด้วยระบบท่อส่งน้ำสร้างเสร็จในปี 2545 และเป็นแหล่งจ่ายน้ำผ่านระบบอุโมงค์ผันน้ำให้กับพื้นที่ลุ่มน้ำลำพะยัง การสำรวจพบ ไม้ยื้นต้นตายเป็นจำนวนมาก เนื่องจากตัดชักลากออกมาไม่ทันเพราะเร่งรัดการก่อสร้าง และถนนตัดตามแนวขอบอ่างเก็บน้ำด้านทิศตะวันตกของอ่าง กันขวางทางน้ำที่ไหลลงอ่าง และไม่มีการวางท่อลอดถนนทำให้น้ำไหลผ่านได้โดยสะดวก รายละเอียด

---

อ่างเก็บน้ำลำพะยังตอนบน ต.สงเปลือย อ.เขาวง จ.กาฬสินธุ์ อยู่ในลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน ได้ยกระดับสันอาคารระบายน้ำแล้วเสร็จในปี 2543 มีความจุโดยประมาณ 4 ล้าน ลบ.ม. ส่งน้ำให้พื้นที่ชลประทานได้ 4,600 ไร่ด้วยระบบท่อส่งน้ำ รายละเอียด

---

อ่างเก็บน้ำห้วยสายนาเวียง ต.คุ้มเก่า อ.เขาวง จ.กาฬสินธุ์ อยู่ในลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน มีความจุโดยประมาณ 0.94 ล้าน ลบ.ม. ส่งน้ำให้พื้นที่ชลประทานได้ 600 ไร่ และเพื่อการอุปโภค บริโภค พื้นที่ตัวอำเภอเขาวง รายละเอียด

---

3. โครงการอุโมงค์ผันน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่

จุดรับน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ ระบบชักน้ำเข้าอุโมงค์ ประกอบด้วยคลองดินระยะ 750 ม. และท่อ HDPE ระยะ 100 ม. อุโมงค์ผันน้ำลอดใต้เขาภูบักดี กว้าง 3 ม. สูง 3 ม. ระยะ 740 ม. มีระดับปากอุโมงค์ฝั่งอ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ +292.4 ม.รทก. และระดับปากอุโมงค์ฝั่งลุ่มน้ำลำพะยัง +215 ม.รทก. รายละเอียด

---

อุโมงค์ผันน้ำ ภายในอุโมงค์มีหมุดยึด และโครงเหล็กเสริมความแข็งแรง และมีท่อระบายน้ำจากผนังอุโมงค์ ปริมาณน้ำไหลผ่านประมาณ 2 ลบ.ม.ต่อวินาทีระบบส่งน้ำด้วยท่อเหล็กเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.3 ม. ระยะ 50 ม. และลดขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางลงเหลือ 0.8 ม. ระยะ 690 ม. มีประตูไฮดรอลิคบังคับน้ำ 2 บาน การควบคุมบานประตูจากระยะไกลไม่ค่อยได้ผล มักมีปัญหาเรื่องกำลังไฟตก เจ้าหน้าทีต้องเดินมาคุมบานประตูเอง ข้อสังเกต จากความต่างของระดับปากท่อทั้ง 2ฝั่ง เกือบ 80 ม. มีศักยภาพเพียงพอที่จะติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้า เพื่อใช้เป็นแหล่งไฟฟ้าเสริมได้ รายละเอียด

---

สภาพป่าเหนืออุโมงค์ สภาพป่าและพืชพรรณต่างๆ และบ่อน้ำซับกระจายตัวอยู่ในพื้นที่ต้นน้ำชั้น 1A ชาวบ้านได้รับประโยชน์จากการเก็บของป่า มีศาลารับรองเชิงเขาเป็นจุดชมวิว รายละเอียด

---

แทงค์น้ำ และจุดกระจายน้ำ พื้นที่รับประโยชน์จากอุโมงค์ผันน้ำ 7,900 ไร่ และมีแผนขยายพื้นที่ที่ได้รับประโยชน์เป็น 12,000 ไร่ใน ต.คุ้มเก่า อ.เขาวง จ.กาฬสินธุ์ ประกอบไปด้วย:- 1) บ้านดงหมู หมู่ที่ 11 จํานวน 136 ครัวเรือน 2) บ้านโนนสวรรค์ หมู่ที่ 12 จํานวน 105 ครัวเรือน 3) บ้านม่วงไข่ หมู่ที่ 5 จํานวน 56 ครัวเรือน 4) บ้านกุดตอแก่น หมู่ที่ 10 จํานวน 120 ครัวเรือน และ 5) บ้านแดนสามัคคี หมู่ที่ 13 จํานวน 162 ครัวเรือน รวมประชากรได้รับประโยชน์ประมาณ 2,440 คน รายละเอียด

---

4. ท่อส่งน้ำเข้านา พื้นที่รับประโชน์อ่างเก็บน้ำลำพะยัง

ท่อส่งน้ำเข้านา จากอ่างเก็บน้ำลำพะยังตอนบน ส่งน้ำให้กับพื้นที่ชลประทาน 4,600 ไร่ด้วยระบบท่อ ใน ต.สงเปลือย อ.เขาวง จ.กาฬสินธุ์ ประกออบด้วย:- 1) บ้านนาวี หมู่ที่ 6-7 จํานวน 410 ครัวเรือน 2) บ้านดอนฮูฮา หมู่ที่ 5 จํานวน 180 ครัวเรือน 3) บ้านดอนจะหลาบ หมู่ที่ 11 จํานวน 84 ครัวเรือน และ 4) บ้านโนนสูง หมู่ที่ 7 ต.คุ้มเก่า อ.เขาวง จ.กาฬสินธุ์ จํานวน 188 ครัวเรือน รวมประชากรได้รับประโยชน์ประมาณ 3,542 คน ทำให้ผลผลิตข้าวเพิ่มขึ้นจากเดิม 20 ถังต่อไร่เป็น 60 ถึง 80 ถังต่อไร่ เกิดการรวมกลุ่มทำเกษตร ชุมชนมีการจัดสรรการใช้ที่ดินเอง รายละเอียด

---

รวมกลุ่มทำเกษตร ระบบท่อส่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำลำพะยังตอนบนที่ทางโครงการได้ดำเนินการให้นั้น ชาวบ้านที่ได้รับประโยชน์ได้มีการทดลองรวมกลุ่มพื้นที่ จัดระบบเชื่อมท่อน้ำเข้าผืนนาในกลุ่มทุกแปลง มีมิเตอร์วัดการใช้น้ำแต่ละแปลง จัดสรรการใช้น้ำร่วมกัน โดยคำแนะนำของเจ้าหน้าที่กรมชลประทานในพื้นที่ รายละเอียด

---

5. สภาพคลอง ห้วย และฝาย ในพื้นที่ลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน

ฝายห้วยบง สภาพห้วยบง มีการกัดเซาะริมตลิ่ง และพบสันดอนกลางน้ำ รายละเอียด

---

ฝายบริเวณ อบต.คุ้มเก่า สภาพน้ำขุ่นมีตะกอน สภาพห้วยมีลักษณะตื้นเขิน มีตะกอนทับถมตามแนวตลิ่ง มีพืชขึ้นปกคลุมลุกล้ำลำน้ำ รายละเอียด

---

ห้วยบงน้อย (ห้วยกุดทึง) โครงการปรับปรุงทางน้ำ อบต.คุ้มเก่า มีการขุดลอก และปลูกแฝกริมตลิ่ง สังเกตพบสิ่งปฏิกูลขวางทางไหลของน้ำบริเวณตอหม้อสะพาน และขาดการปลูกพืชเพื่อเป็นแนวกันลมตามลำน้ำ รายละเอียด

---

ฝายลำพะยัง ฝายท้ายอ่างเก็บน้ำลำพะยัง มีการเซาะร่องสันฝายเพื่อใช้เสียบบานไม้ทำเป็นประตูน้ำ สภาพลำพะยังน้ำขุ่นมีตะกอน พบสันทรายและตะกอนในลำน้ำ รายละเอียด

---

6. โครงการพัฒนาพื้นที่เกษตรน้ำฝน

ถนนดิสโก้ ทางเข้าโครงการพัฒนาพื้นที่เกษตรน้ำฝน สภาพถนน 200 ม. แรก และถนนส่วนที่เหลือ ถึงหน้าโครงการฯ สภาพผิวการจราจรชำรุด เลยโครงการฯ เป็นถนนลูกลังผิวการจราจรขรุขระ รายละเอียด

---

โครงการพัฒนาพื้นที่เกษตรน้ำฝน พื้นที่รวม 315 ไร่ พื้นที่โครงการสำหรับงานสาธิตประมาณ 10 ไร่ มีสระเก็บน้ำความจุ 12,000 ลบ.ม. ส่วนที่เหลือเป็นแปลงทดลองการปลูกพืชแบบผสมผสาน สังเกตอุปกรณ์ตรวจวัดน้ำฝน และถาดระเหยขาดการบันทึกวัดผล และขาดการดูแล รายละเอียด แปลงสาธิตการปลูกกาแฟตามรูปแบบวนศาสตร์เกษตร บริเวณเหนืออ่างเก็บน้ำห้วยไผ่ รายละเอียด

---